ZWANGERSCHAP

Gorilla's kunnen zwanger worden vanaf (ongeveer) hun negende. De zwangerschap van een gorilla duurt ongeveer 8,5 maand. Dan wordt er 1 baby geboren. Tweelingen zijn uniek. Toen de tweeling in Burgers' geboren werd was dat de zesde tweeling in Europese dierentuinen; de eerste die volledig door moeder opgevoed werden. Ook buiten Europa werden in dierentuinen zes tweelingen geboren (per 2013; daarna heb ik er niks meer over gehoord). Ook daar is maar 1 tweeling volledig door moeder opgevoed. Voor de andere gorillatweelingen geldt dat ze het of niet redden, of maar 1. Of ze werden met de fles grootgebracht (beiden of maar 1). Een recent voorbeeld van waar het misging is bij de halfzus van N'Gayla (moeder van de tweeling in Burgers'). Dian uit Frankfurt beviel 15 september 2015 van een tweeling (dat was tweeling 8 in Europa). De ene stierf helaas na 2 dagen; de andere na 4 maanden (19 januari 2016). Heel verdrietig. Ook is er 2 maart 2013 in Duisburg een tweeling ter wereld gekomen; dood. Het was een siamese tweeling. Dat was feitelijk tweeling 6 in Europa, maar het is nooit bekend gemaakt en daarom is de tweeling in Burgers' nummer 6 en deze nummer 7.

Zolang een gorillakind drinkt, is de menstruatie van de moeder afwezig of onderdrukt. Ook al beginnen kinderen vast voer te eten vanaf dat ze een paar maanden oud zijn (en steeds meer naargelang ze ouder worden), ze blijven melk drinken totdat ze ongeveer 3 à 4 jaar zijn. Dus tijdens die tijd kan moeder niet zwanger worden. Als het kindje niet meer drinkt, dan komt de cyclus van moeder weer op gang. Meestal is ze daarna snel weer zwanger. Daarom dat over het algemeen (uitzonderingen zoals Tamani in Blijdorp daargelaten) een moeder om de ± 3 à 5 jaar een baby krijgt (als er niet aan geboortebeperking wordt gedaan).

Als voorbeeld neem ik even gorilla Mandji uit Apenheul, in het wild geboren in/rond 1975. Hieronder de geboortedata van haar kinderen.
- 10 december 1982
- 16 oktober 1986
- 5 oktober 1989
- 28 april 1993 (gestorven 27 september 1993)
- 19 juli 1994*
- 17 april 1998
- 23 augustus 2001
- 15 oktober 2007**
- 10 januari 2011

*Aangezien de baby van 28 april 1993 gestorven was, had ze een jaar later al weer een baby.

**De zilverrug waar ze mee woonde sinds haar komst naar Apenheul, Bongo, stierf 14 augustus 2005. Daardoor was er een tijd geen zilverrug in de groep. Er moest een nieuwe geschikte kandidaat gezocht worden die niet verwant was aan Bongo of 1 van de andere gorilla's in Apenheul. Ze vonden er uiteindelijk 1 in Krefeld, Jambo (op dat moment 13 jaar oud). Eind 2006 verhuisde Jambo naar Apenheul. Dat is waarom er een langere tijd was tussen de kinderen van 2001 en 2007.

Het geslacht van een gorillababy is niet altijd direct/snel te zien. In principe draagt moeder haar kindje op haar hand tegen haar buik aan en is het lastig om 'tussen de benen te kijken' Soms duurt het dagen, weken of maanden, soms gaat het wel heel snel. Sommige moeders gaan namelijk wel eens heel relaxt recht voor het raam liggen met de baby op hun buik en dan is het dus soms te zien. Afhankelijk van hoe lang het duurt, wordt een naam snel of niet snel gekoezen en bekend gemaakt.

 
MOEDERSCHAP

Moederschap is niet instinctief bij gorilla's. Bij ons, mensen ook niet trouwens. Wij moeten er ook over leren. Dat geldt dus ook voor gorilla's. Zij leren alleen niet via boeken en verhalen van eigen moeder etc.

Hoe leren ze dan wel? Door het af te kijken bij gorillamoeders. Onder andere bij hun eigen moeder; over het algemeen maken vrouwtjes wel 1 geboorte van een broertje/zusje mee, soms zelfs meer. Hebben vrouwtjes dat afkijken niet kunnen doen, dan weten ze niet wat ze moeten als ze een gorillaatje hebben gebaard.

Een goed voorbeeld hiervan is te vinden in Artis. Daar wonen al jarenlang vrouwtjes Sindy en Dafina. Beiden zijn met de fles grootgebracht en hebben nooit voorbeelden gezien. Het gevolg: ze wisten niet wat ze moesten doen. In het geval van Sindy zijn alle drie haar eerste baby's gestorven. De eerste is trouwens doodgeboren (17 juni 1992). De tweede en derde hebben beiden 6 dagen geleefd (20 juli - 26 juli 1995 en 20 maart - 26 maart 1997).

In het geval van Dafina: haar drie eerste kinderen zijn niet door haarzelf grootgebracht. Ze zijn alle drie na een tijd naar Stuttgart verhuisd, naar de aldaar gevestigde kindercrèche. Het betreft hier haar kinderen Awali, geboren 24 april 1993 en op 8 november 1993 naar Stuttgart verhuisd; Bikira, geboren op 12 augustus 1995 en op 8 november 1995 naar Stuttgart verhuisd en Chuma, geboren op 8 november 1996 en op 6 februari 1997 naar Stuttgart verhuisd. Na hun verblijf in de crèche voor een aantal jaar zijn ze naar andere dierentuinen gegaan (Awali woont nu in Amneville, Bikira in Praag en Chuma in Givskud).

Na al deze 'mislukkingen' hebben ze beide dames op de pil gezet en een vrouwtje (toen nog jong, nog net geen 7 jaar) die in een 'goede familiegroep' opgegroeid was naar Artis gehaald: Binti, geboren op 19 november 1992 in Apenheul. Daar zijn heel wat gorilla's geboren en grootgebracht. Binti heeft dat van dichtbij kunnen bekijken en mocht (zoals alle grotere zussen en ook grotere broers!) af en toe oppassen. Super om een kleine gorilla met een gorilla aan de buik of op de rug te zien lopen. Zo leren ze het dus.

Toen Binti oud genoeg was, mocht zij dus zwanger worden. Het was de bedoeling dat zij de eerste zou zijn. Toen ze genoeg paringen hebben gezien en een test uitwees dat ze zwanger was, hebben ze de andere dames (alles heb ik gehoord; in die tijd kwam ik nog niet in Artis .. ik typ het nu in eigen bewoordingen) van de pil gehaald. Als eerste beviel Binti op 13 maart 2007. Al vrij kort erop, op 12 juli 2007, beviel Sindy van haar vierde kind. Ze heeft dus zo'n 4 maandjes kunnen kijken wat Binti allemaal deed, en jawel: ze pakte het kindje op en legde het aan de borst. Ze deed alles wat ze moest doen! Ik hoor van bezoekers van die tijd dat ze het niet 100% perfect deed, maar feit is wel dat het jochie (mijn allergrootste lieveling van alle gorilla's die ik ken) op 12 juli zijn negende verjaardag viert (voor het eerst niet in zijn geboorteplaats trouwens). Tenslotte beviel Dafina op 18 juni 2008. Ook zij was toen een goede moeder.

Dit blijkt dus een geslaagde methode!

Nog even dit: niet alle met de fles grootgebrachte vrouwtjes kijken goed af bij anderen is gebleken. Dan noem ik even Dafina's hierboven genoemde dochter Bikira. Haar zoontje Tano, geboren 8 november 2011, voedde ze niet op en die is toen ook naar de crèche in Stuttgart verhuisd. Wellicht was ze door haar lage rang niet dichtbij genoeg bij de andere moeders om het goed af te kunnen kijken. Makoua in Burgers' was ook laagste in rang en tijdens haar zwangerschap bleef ze ook vrijwel altijd aan de rand van de groep. Soms zat ze wel vlakbij de moeders, maar ik zag haar dan niet echt afkijken. Dat werd dus spannend. Had ze wel zitten kijken (en leren) vanuit haar ooghoeken? Op 24 oktober 2013 beviel ze van haar eerste. En jawel, ze deed het geweldig!! Er is toen heel wat media aandacht voor geweest door het bijzondere verhaal. Helaas ging het na een paar weekjes (of waren het daagjes; wat vergeet je minder leuke dingen snel) ineens niet meer goed. Ze dronk veel van haar eigen melk (als kind heeft ze dat niet gehad, alleen flessenmelk) en gaf het zo min mogelijk aan haar kindje. Ook legde ze haar kindje steeds op de grond en dekte hem toe met houtwol en hooi etc. Gelukkig is het wel goed gekomen, mede dankzij eerder genoemde Shaila die met liefde de baby van de grond oppikte en liefdevol met zich meedroeg. Over het algemeen vond Makoua dat niet goed en dan pakte ze hem toch terug en droeg ze hem wel zoals het hoorde. Nu is Madiba (mijn lieveling in Burgers') een geweldig jochie van 2. Zijn moeder is lief en zorgzaam. En hij is uiteindelijk niks tekort gekomen qua moederzorg en moedermelk. Ik zou moeten bekijken hoe lang die periode was dat het niet zo goed ging; niet lang gelukkig!

 
terug naar boven